Rozdziały 7-12 Księgi Izajasza stanowią jedną całość, czasami określaną mianem 1 Księgi Immanuela. W tej partii Pisma Świętego zajmijmy się najpierw proroctwem o narodzinach Immanuela. Kiedy w Biblii rodzice nadają dziecku imię, odzwierciedla ono myśli rodziców. Kiedy imię dziecku nadaje Pan Bóg - tak jak to jest tutaj - imię to ukazuje istotę natury tego dziecka. Immanuel znaczy - "Z nami Bóg". Istotą charakteru tego dziecka miało zatem być- "z nami Bóg".

Spór

Proroctwo w wersetach Iz 7,13-14 dotyczy dziewiczego poczęcia i narodzenia Mesjasza. To chyba najbardziej kontrowersyjne z proroctw mesjańskich, wymaga zatem nader starannej analizy tekstu. Nad dokładnym sensem tego fragmentu dyskutują rabini, liberalni teologowie i teologowie ewangelikalni.

Mowa tu o znaku: "Oto panna pocznie...". Płaszczyzny sporu są dwie:

1. Znak.

Kontekst tego rozdziału domaga się proroctwa krótkoterminowego, zapowiadającego znak dla króla Achaza. Czy można je więc odnosić do narodzin dziecka o jakieś 700 lat później, jak to twierdzi Mateusz (2,22-23)?

2. Hebrajskie słowo almah.

Czy naprawdę oznacza dziewicę, czy też tylko młodą niezamężną kobietę?

Rozważmy na początek obie te sporne sprawy.

Hermeneutyka

Iz 7,13-14 sugeruje znak mający nastąpić niebawem, z myślą o królu Achazie, stąd też wielu wierzących traktuje ten werset jako przykład "podwójnego wypełnienia". Zasada ta głosi, że proroctwo może mieć więcej niż tylko jedno wypełnienie. Werset ten mógłby zatem być jednocześnie znakiem dla króla Achaza i znakiem z Ewangelii Mateusza 2,22-23 (narodziny Jeszuy).

Jednakże autor niniejszego artykułu nie uznaje zasady podwójnego wypełnienia, ani tu, ani w żadnym innym miejscu Biblii. Jeśliby ta zasada interpretacji Biblii była słuszna, to w zasadzie nie byłoby potrzeby narodzin z dziewicy.

Jest inna, lepsza zasada interpretacji Biblii zasada podwójnego odniesienia. Według niej po jednej partii Pisma, poświęconej jednej osobie, jednemu wydarzeniu i jednemu czasowi, może następować inna partia, poświęcona innej osobie, wydarzeniu i czasowi, niekoniecznie wyraźnie odcinająca się od tej pierwszej.

Mamy zatem obok siebie dwa oddzielne proroctwa, z których każde ma własne wypełnienie - po jednym wypełnieniu na jedno proroctwo. Zasada podwójnego wypełnienia głosi, że jedno proroctwo może mieć dwa wypełnienia, zasada podwójnego odniesienia zaś - że jedna partia Pisma zawiera de facto dwa proroctwa, z których każde ma własne wypełnienie.

Jak wyjaśnimy później, Iz 7,13-14 ma dwa zupełnie oddzielne proroctwa o różnych celach i o różnych wypełnieniach w różnym czasie.

Hebrajszczyzna

Spór o Iz 7,13-14 ogniskuje się wokół precyzyjnego znaczenia hebrajskiego słowa almah, tłumaczonego tutaj jako "dziewica" albo "panna". Hebrajski dysponuje trzema określeniami młodej kobiety, jakich mógł użyć Izajasz:

1. Na'arah

Na'arah oznacza pannę i może się odnosić albo do dziewicy (np. 1 Krl 1,2), albo do nie- dziewicy (np. Rt 2,6).

2. Betulah

Powszechnie uchodzi za typowe określenie dziewicy. Wielu wskazuje, że gdyby Izajasz naprawdę miał na myśli dziewicę, to użyłby tego właśnie słowa. Tymczasem choć prawdą jest, że często oznacza ono dziewicę, nie jest tak zawsze Na przykład:

i. W Księdze Joela 1,8 określono tak wdowę.

ii. W Pierwszej Księdze Mojżeszowej 24,16 ponieważ słowo to nie oznacza wyłącznie dziewicy - autor dodaje: "która z żadnym mężczyzna jeszcze nie obcowała", chcąc wyjaśnić, co ma na myśli.

iii. W Księdze Sędziów 21,12 trzeba było dodać zwrot: "które jeszcze nie obcowały cieleśnie z mężczyzna", aby sens był jednoznaczny.

3. Almah

Almah oznacza dziewicę, młodą dziewicę, dziewicę w wieku stosownym do zamążpójścia. Słowo to jest w hebrajskim Piśmie Świętym użyte siedmiokrotnie i ani razu nie określa kobiety zamężnej - co do tego nie ma dyskusji.

i. 1 Mojż 24,43. W odróżnieniu od wspomnianego wyżej wersetu 24,16, werset 24,43 nie wymaga dodatkowych wyjaśnień, gdyż wystarczy tylko jedno słowo, aby określić dziewicę.

ii. 2 Mojż 2,8. Słowo użyte w odniesieniu do Miriam, siostry Mojżesza, która była dziewicą.

iii. Psalm 68,26. Użyte w kontekście królewskiego pochodu dziewic. Ponieważ w tym kontekście Królem jest sam Bóg, to wymagane jest bezwzględne dziewictwo, i nie do pomyślenia jest, aby Bóg zezwolił, by w takim pochodzie kroczyła nieczysta niezamężna kobieta.

iv. PnP 1,3. Kontekst mówi o czystości w małżeństwie.

v. PnP 6,8. Użyte tu słowo jest odróżnione od określeń żon i nałożnic, które rzecz jasna nie były dziewicami.

vi. Prz 30,1-19. Słowo to jest użyte w wersecie 19 jako przeciwstawienie cudzołożnicy z wersetu 20.

vii. Iz 7,14. Ponieważ we wszystkich sześciu powyższych przypadkach almah oznacza dziewicę, czemu tutaj miałoby być inaczej?

Każdy zgadza się co do tego, że almah to kobieta niezamężna. Jeśli tak, to gdyby kobieta z Iz 7,14 nie była dziewicą, Bóg obiecywałby znak wiążący się z nierządem, nieprawym łożem. To nie do pomyślenia, że Bóg miałby sankcjonować grzech, a już poza wszystkim - cóż takiego niezwykłego byłoby w nieślubnym dziecku, które miałoby stanowić ów znak?

W kręgach autorów żydowskich nigdy nie było sporów o to, czy Iz 7,14 zapowiada narodziny z dziewicy. Septuaginta to grecki przekład hebrajskiego Pisma Świętego, przygotowany ok. 200 roku p.n.e., czyli na 200 lat przed tym, nim po raz pierwszy wypłynęła kwestia mesjaństwa Jeszuy, żydzi, którzy opracowali ten przekład, znacznie bliżsi czasom Izajasza niż my dzisiaj, przełożyli Iz 7,14 używając greckiego słowa parfhenos, które jednoznacznie określa dziewicę.

Nie może zatem być wątpliwości, że niezwykłe wydarzenie obiecywane przez Pana Boga jako znak to cudowne poczęcie syna przez dziewczynę będącą wciąż dziewicą.

Zagrożenie dla domu Dawidowego

W tym punkcie historii rodziło się właśnie imperium zagrażające mniejszym królestwom na Bliskim Wschodzie-imperium asyryjskie.

Wśród zagrożonych królestw była Syria (Aram), północne królestwo Izraela (Efraim) i południowe królestwo Judy. Władcy Izraela i Syrii połączyli siły przeciwko wspólnemu wrogowi, ale i tak ich potęga militarna nie byłaby w stanie ostać się przed atakiem Asyrii. Do sojuszu zaproszono więc Judę, ale jej król, Achaz, odmówił.

Izrael i Syria uknuły więc spisek, aby się go pozbyć, i nie tylko jego (bo to mogłoby się udać), ale i całego domu Dawida (o to właśnie chodzi w wersecie 7,2). Wtedy ustanowiliby w Judzie nową dynastię, przychylniejszą sojuszowi antyasyryjskiemu.

Zagrożone stało się zatem wieczne przymierze Boże z Dawidem. I dlatego spisek musiał upaść.

Poselstwo dla Achaza

Achaz, który nie czcił jedynego prawdziwego Boga, ale popadł w bałwochwalstwo, bardzo bał się ataku.

W wersetach 7,3-9 Pan Bóg daje mu jednak poselstwo. Izajasz otrzymuje polecenie spotkania z Achazem, przeprowadzającym właśnie inspekcję zapasów wody, z myślą o oblężeniu. Izajasz ma też wziąć ze sobą syna. Syn ma na imię Szeariaszub, co oznacza "resztka powróci". Przyczyna zabrania syna zostaje wyjaśniona dopiero w wersetach 7,1516.

W wersetach 7,4-6 poselstwo opisuje spisek i poleca Achazowi, aby się nie lękał. Spisek ma polegać na obaleniu Achaza i zastąpieniu go synem Tabala. Izajasz, mistrz hebrajszczyzny, uwielbiał gry słów. Przykład takiej gry mamy właśnie w wersecie 7. Tabal (albo Tabeel) znaczy "Bóg jest dobry". Zmieniając tylko nieznacznie układ samogłosek, Izajasz osiąga znaczenie "niezdatny do niczego". Czyli ten, którego imię oznacza: "Bóg jest dobry" okaże się "niezdatny do niczego". Z powodu przymierza Pana z Dawidem nie powiedzie się nigdy żaden spisek przeciwko domowi Dawida. Pan Bóg mówi o tym wyraźnie w wersecie 7, a wersety 8-9 zapowiadają sąd Boży nad królami uwikłanymi w spisek.

Znaki wyzwolenia

Propozycja znaku

Achaz jednak, jak to bałwochwalca, nie ufał Bogu i poczynił własne przygotowania. Posłał do Asyrii listy i dary z prośbą o obronę przed tymi dwoma królami. Bardziej ufał imperium asyryjskiemu nit Panu Bogu Izraela. Przemówił więc Pan Bóg po raz drugi. Zaproponował Achazowi znak -jaki tylko by sobie zażyczył - byle tylko przekonać go, te nie powinien się bać i że nie powinien ufać Asyryjczykom, ale za wszelką cenę zaufać Panu Bogu. Miał więc Achaz poprosić o ów znak - a Pan Bóg miał mu go dać.

Słowo "znak" nie oznacza samo w sobie cudu, mógłby to być znak cudowny lub naturalny. Z kontekstu jednak jasno wynika, że przekonanie Achaza wymagało cudu. Pan Bóg zaoferował, że znak ten może nastąpić, gdzie tylko sobie Achaz zażyczy - na ziemi, w górze czy w podziemiu - byle tylko dał się przekonać.

Odrzucenie oferty

I oto Achaz-bałwochwalca staje się nagle duchowym gigantem. Nie godzi się, aby wystawić Pana Boga na próbę i kusić Go. Nawiązuje więc do fragmentu z Piątej Księgi Mojżeszowej 6,16 (choć bałwochwalca, Achaz miał jednak spore pojęcie o prawdziwym Bogu!), ale źle go interpretuje. Fragment ten bowiem przestrzega przed domaganiem się znaku od Pana Boga- tutaj jednak Pan Bóg sam proponuje znak i oczekuje, że Achaz propozycję przyjmie. Achaz jednak nie chciał znaku, obawiając się, że znak się spełni, a on będzie musiał wyrzec się sojuszu z Asyrią.

I wtedy następują kluczowe wersety - 7,13-14

Znak dla domu Dawida

Izajasz przestaje już mówić do Achaza - zwraca się do całego domu Dawidowego. Liczba pojedyncza w wersetach 9, 10, 11,16 i 17 zmienia się nagle w wersetach 13 i 14 na mnogą- "wy" i "wam". Znak nie jest zatem przeznaczony tylko dla Achaza, ale dla całego domu Dawida. Dla jaśniejszego spojrzenia oznaczmy literami p (liczba pojedyncza) i m (mnoga) odpowiednie słowa w tych wersetach.

"A stolicą Efraima jest Samaria, a głową Samarii jest syn Remaliasza. Jeżeli nie uwierzysz [...], nie ostaniesz się [...].

"I znowu rzekł PAN do Achaza tak: Proś [...] dla siebie o znak od PANA, twego Boga, czy to głęboko w podziemiu, czy to wysoko w górze! Na to odpowiedział Achaz: Nie będę prosił i nie będę kusił PAN. Wtedy Izajasz rzekł: Słuchajcie, domu Dawidowyl Czy mato wam [m] tego, że nużycie ludzi, to jeszcze mojego Boga nużycie?

"Dlatego sam PAN da wam [m] znak: Oto panna pocznie i porodzi syna, i nazwie Go imieniem Immanuel. Mlekiem zsiadłym i miodem żywić się będzie do czasu, gdy nauczy się odrzucać złe, a wybierać dobre. Gdyż zanim chłopiec nauczy się odrzucać złe, a wybierać dobre, kraj, przed którego obu królami drżysz [...], będzie spustoszony. PAN sprowadzi na ciebie [...] i na twój lud, i na dom twojego ojca czasy, jakich nie było od dnia, gdy Efraim odpadt od Judy - przez króla Asyrii" (Iz 7,9-17).

Hebrajskie słowo tłumaczone jako "oto" ma przyciągać uwagę do wydarzenia, które mogłoby być przeszłe, teraźniejsze i przyszłe. Jednakże z gramatycznego punktu widzenia gdy pojawia się ono z hebrajskim imiesłowem czynnym, zawsze odnosi się do przyszłego wydarzenia. Tak jest i tutaj. Nie tylko narodziny, ale i akt poczęcia należy do przyszłości. Nie mówi się tu o już ciężarnej kobiecie, która ma urodzić.

Tekst mówi konkretnie: "dziewica". Według zasad gramatyki hebrajskiej jeśli czytelnik natrafia na przedimek określony ("ta"), powinien szukać odniesienia do najbliższego kontekstu poprzedzającego. Jednakże od samego początku rozdziału siódmego nie było wzmianki o żadnej kobiecie. Jeśli nie pomaga najbliższy kontekst, druga zasada to "reguła poprzedniego odniesienia", do czegoś, o czym była mowa znacznie wcześniej i co jest wśród ludu powszechnie znane.

Kiedy to zatem w żydowskim Piśmie Świętym lub tradycji pojawiła się idea dziewicy rodzącej syna? Jedyne możliwe odniesienie to 1 Mojż 3,15. "I ustanowię nieprzyjaźń między tobą a kobietą, między twoim potomstwem a jej potomstwem; ono zdepcze ci głowę, a ty ukąsisz je w piętę".

Wbrew biblijnej normie Mesjasz miał się narodzić jako potomek kobiety. Dlaczego? Bo nie miał mieć ojca-człowieka. Miał narodzić się z dziewicy.

Nie wolno przeoczyć kluczowej sprawy. Pan Bóg obiecuje, że dom Dawida nie zatraci swej tożsamości aż do narodzin syna dziewicy. Konieczne jest zatem, aby nastąpiło to przed zburzeniem Świątyni i zniszczeniem zapisów genealogicznych w roku 70 n.e.

Znak dla Achaza

Po ustaleniu, że Iz 7,12-14 to proroctwo długoterminowe, dotyczące narodzin Mesjasza, stajemy przed jeszcze jednym problemem. Mianowicie - co z Achazem? Wydarzenie o 700 lat późniejsze nie miałoby dla niego osobiście większego znaczenia. Jest jednakże mowa o jeszcze jednym znaku - to, o czym napisano w wersetach 7,15-16, jest adresowane konkretnie do Achaza. W wersecie 16 występuje liczba pojedyncza ("drżysz"), odnosząca się do Achaza.

Zanim syn Izajasza wyrośnie na tyle, by umieć podejmować moralne wybory pomiędzy dobrem a złem, królowie Izraela i Syrii zostaną pokonani, a groźba z ich strony zażegnana. To stało się w ciągu trzech lat. "Chłopiec" wymieniony w wersecie 16 jest określony słowem oznaczającym dziecko co najmniej roczne. Nie może to zatem być ów "syn" z wersetu 14, ale syn Izajasza, wspomniany w wersecie 3. Zresztą po co innego miałby Izajasz zabierać go z sobą?

Księga Izajasza 7,1-17

W siódmym rozdziale Księgi Izajasza król judzki Achaz stoi przed groźbą ataku. Atak ten zagraża nie tylko mu osobiście, ale i całemu domowi Dawida. Za pośrednictwem proroka Izajasza Pan Bóg poleca Achazowi, aby zachował spokój i nie bał się. I podaje dwa powody - dwa znaki gwarantujące spełnienie Bożej obietnicy ochrony.

Pierwszy znak głosi, te nie uda się żaden atak na dom Dawida aż do narodzin syna dziewicy. (Określenie "dziewica" jest tu niezbędne zarówno ze względu na leksykę hebrajskąjak i kontekst). Drugi znak - w wersetach 7,15-16 - przeznaczono osobiście dla Achaza. Pan Bóg obiecuje, że nie powiedzie się żaden atak na niego do chwili, aż Izajaszowy syn Szeariaszub osiągnie moralną dojrzałość.

dr Arnold G. Fruchtenbaum
ARIEL Ministries PO Box 3723 Tustin CA 92781, USA
www.ariel.org

"Winnica" sierpień 2001
Wydawca: The David Press

[Wstecz] [Strona Główna] 2916